Een Belgische friet begint met een aardappel, vaak een bintje, die in staafjes van ongeveer één centimeter wordt gesneden. Eerst gaan ze op 130 tot 150 °C in het vet. Zo worden ze vanbinnen gaar zonder te kleuren. Na het rusten en afkoelen worden ze afgebakken op ongeveer 170 tot 175 °C. Dan pas krijgen ze hun goudbruine, krokante korst en blijven ze zacht vanbinnen. De friturist schudt het overtollige vet uit het mandje voor het zout erop gaat.
Ook het vet bepaalt de smaak. Traditioneel werden frieten in ossenwit gebakken, in het Frans blanc de bœuf. Dat rundvet geeft ze een herkenbare smaak. Vandaag kiest elke friturist voor ossenwit, plantaardig vet of een mengeling.
Het frietkot staat vaak bij de kerk, het station of het dorpsplein. België telt er duizenden, dikwijls familiebedrijven waar de friturist zijn klanten kent. Vlaanderen erkende de frietkotcultuur in 2014 als immaterieel erfgoed. De Franse Gemeenschap volgde in 2016, de Duitstalige Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2017. De erkenning geldt voor het ambacht, het frietkot zelf en het sociale leven aan de toog.
België en Frankrijk betwisten elkaar de oorsprong van de friet. Een Belgisch verhaal voert naar de Maasvallei bij Namen, Andenne en Dinant. Daar zouden bewoners kleine riviervissen hebben gebakken en bij dichtgevroren water aardappelen in de vorm van visjes hebben gesneden. Het verhaal komt uit een 18de-eeuws manuscript dat in de jaren 1980 bekend werd, maar blijft onbevestigd. Historici merken op dat de aardappel de streek rond Namen pas omstreeks 1735 bereikte. De Belgische historicus Pierre Leclercq situeert de oorsprong van de staafvormige friet in het 19de-eeuwse Parijs. Over de kermiskramen bestaan wel bronnen. Volgens het erfgoeddossier van de Franse Gemeenschap verkocht Frédéric Krieger, bijgenaamd Monsieur Fritz, hoogstwaarschijnlijk al in 1838 frieten op de Luikse kermis.
Rond het midden van de 19de eeuw verschenen frietkramen op kermissen in het hele land. Vaste, zelfstandige frietkoten volgden in de jaren 1880 en 1890. Na de Eerste Wereldoorlog had bijna elk station er een. Tussen 1950 en 1980 kenden ze hun hoogtepunt. Veel zaken verhuisden vervolgens naar winkelpanden en cafés.
Frieten krijgt u in een puntzak of een kartonnen bakje, met zout en saus erop of ernaast. Mayonaise is het populairst. Ook tartaar, andalouse en samoerai zijn klassiekers. In Vlaanderen bestellen veel mensen stoofvleessaus. In Gent is de combinatie van die saus met mayonaise typisch. Eet de frieten meteen na het afbakken, met de vingers of een vorkje. Er komt vaak een kroket, een gehaktbal of een worst bij.