Streekspecialiteiten · België

Frites belges

Dikke frieten, twee keer gebakken, traditioneel in ossenwit en geserveerd in een puntzak met saus. De drie gemeenschappen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest erkennen de frietkotcultuur als immaterieel erfgoed.

Streekgerecht van België

Ook bekend als: frites, Belgische frieten, frieten, friet, frietjes, Belgian fries

Illustraties. De beelden in deze gids zijn gemaakt op basis van de echte locatie. Het zijn geen foto’s. Details kunnen afwijken van wat u ter plaatse ziet.

Verkrijgbaar op Google Play

Klik op de foto om ze te vergroten.

België
België
Frites belges — België
Frites belges
Frites belges — België
Frites belges
Frites belges — België
Frites belges
Frites belges — België
Frites belges

Frites belges — België

Een Belgische friet begint met een aardappel, vaak een bintje, die in staafjes van ongeveer één centimeter wordt gesneden. Eerst gaan ze op 130 tot 150 °C in het vet. Zo worden ze vanbinnen gaar zonder te kleuren. Na het rusten en afkoelen worden ze afgebakken op ongeveer 170 tot 175 °C. Dan pas krijgen ze hun goudbruine, krokante korst en blijven ze zacht vanbinnen. De friturist schudt het overtollige vet uit het mandje voor het zout erop gaat.

Ook het vet bepaalt de smaak. Traditioneel werden frieten in ossenwit gebakken, in het Frans blanc de bœuf. Dat rundvet geeft ze een herkenbare smaak. Vandaag kiest elke friturist voor ossenwit, plantaardig vet of een mengeling.

Het frietkot staat vaak bij de kerk, het station of het dorpsplein. België telt er duizenden, dikwijls familiebedrijven waar de friturist zijn klanten kent. Vlaanderen erkende de frietkotcultuur in 2014 als immaterieel erfgoed. De Franse Gemeenschap volgde in 2016, de Duitstalige Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2017. De erkenning geldt voor het ambacht, het frietkot zelf en het sociale leven aan de toog.

België en Frankrijk betwisten elkaar de oorsprong van de friet. Een Belgisch verhaal voert naar de Maasvallei bij Namen, Andenne en Dinant. Daar zouden bewoners kleine riviervissen hebben gebakken en bij dichtgevroren water aardappelen in de vorm van visjes hebben gesneden. Het verhaal komt uit een 18de-eeuws manuscript dat in de jaren 1980 bekend werd, maar blijft onbevestigd. Historici merken op dat de aardappel de streek rond Namen pas omstreeks 1735 bereikte. De Belgische historicus Pierre Leclercq situeert de oorsprong van de staafvormige friet in het 19de-eeuwse Parijs. Over de kermiskramen bestaan wel bronnen. Volgens het erfgoeddossier van de Franse Gemeenschap verkocht Frédéric Krieger, bijgenaamd Monsieur Fritz, hoogstwaarschijnlijk al in 1838 frieten op de Luikse kermis.

Rond het midden van de 19de eeuw verschenen frietkramen op kermissen in het hele land. Vaste, zelfstandige frietkoten volgden in de jaren 1880 en 1890. Na de Eerste Wereldoorlog had bijna elk station er een. Tussen 1950 en 1980 kenden ze hun hoogtepunt. Veel zaken verhuisden vervolgens naar winkelpanden en cafés.

Frieten krijgt u in een puntzak of een kartonnen bakje, met zout en saus erop of ernaast. Mayonaise is het populairst. Ook tartaar, andalouse en samoerai zijn klassiekers. In Vlaanderen bestellen veel mensen stoofvleessaus. In Gent is de combinatie van die saus met mayonaise typisch. Eet de frieten meteen na het afbakken, met de vingers of een vorkje. Er komt vaak een kroket, een gehaktbal of een worst bij.

Delen: WhatsApp

Waar komt het vandaan?

België
De drie Belgische gemeenschappen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest erkennen de frietkotcultuur als immaterieel erfgoed. Ze leeft in het hele land. De bronnen wijzen geen specifieke stad of provincie als thuisbasis aan.

Ingrediënten

Aardappelen, vaak bintjes, gesneden tot staafjes van ongeveer één centimeter. Om te bakken gebruikt men ossenwit, plantaardig vet of een mengeling. Verder zout en saus naar keuze, zoals mayonaise, tartaar of andalouse.

Hoe eet u het?

Eet ze warm aan het frietkot of neem ze mee in een puntzak of bakje, met zout en saus erop of ernaast. Met de vingers of een vorkje, vaak met een kroket of gehaktbal erbij. Ook als bijgerecht aan tafel zijn ze vertrouwd.

Wanneer wordt het gegeten?

Frieten horen bij het dagelijks leven, als tussendoortje of snelle maaltijd. Vlaanderen en Wallonië zetten de friet doorgaans in november elk een week lang in de kijker.

Antwoorden op uw vragen

Vragen over Frites belges

Is de friet Belgisch of Frans?

Over de oorsprong bestaat discussie. Een onbevestigde Belgische overlevering situeert ze in de Maasvallei bij Namen. De Belgische historicus Pierre Leclercq wijst naar het 19de-eeuwse Parijs. België ontwikkelde in elk geval een eigen frietkotcultuur, erkend als immaterieel erfgoed in de drie gemeenschappen en in Brussel.

Waarom bakken we frieten twee keer?

Bij de eerste bakbeurt gaart de binnenkant op een lagere temperatuur. De frieten koelen af en krijgen tijdens het afbakken op hogere temperatuur een goudbruine, krokante korst. Binnenin blijven ze zacht.

Zijn Belgische frieten vegetarisch?

Dat hangt van het bakvet af. Veel frituren gebruiken nog traditioneel ossenwit. Andere bakken in plantaardig vet of in een mengeling. Vraag aan de toog welk vet de frituur gebruikt.

Welke saus past bij frieten?

Mayonaise is het populairst. Ook tartaar, andalouse en samoerai worden vaak besteld. In Vlaanderen kiezen veel mensen voor stoofvleessaus. U kunt de saus op de frieten of apart vragen.

Wat is een frietkot?

Een kraam of kiosk waar de friturist frieten bakt en verkoopt. Vaak staat het bij de kerk, het station of het plein en is het een trefpunt voor de buurt.

Streekspecialiteiten van België

Ontdek meer streekspecialiteiten van België

Alle streekspecialiteiten van België

Meer dan de gids