Illustraties. De beelden in deze gids zijn gemaakt op basis van de echte locatie. Het zijn geen foto’s. Details kunnen afwijken van wat u ter plaatse ziet.

Het zuidpoolcontinent

Toerisme op het zuidpoolcontinent

Hoeveel reizigers bezoeken Antarctica, via welke routes reizen ze en in welk seizoen? Lees welke regels gelden voor landingen, afstand tot dieren en het voorkomen van de insleep van vreemde soorten.

Delen: WhatsApp

Hoeveel mensen bezoeken Antarctica?

Een klein expeditieschip ligt voor anker in een baai tussen met ijs bedekte bergen.
Een klein expeditieschip ligt voor anker in een baai tussen met ijs bedekte bergen.

Het georganiseerde toerisme begon in 1966 met scheepsreizen van Lars-Eric Lindblad. Tot de jaren negentig groeide het langzaam. In het seizoen 1991–1992, toen de reisorganisatoren hun vereniging IAATO oprichtten, kwamen ongeveer 6.400 toeristen naar het gebied.

Volgens de IAATO telde 2023–2024 een record van 122.072 bezoekers. In 2024–2025 waren het er 118.491. De daling van zo’n 5% hing vooral samen met één cruisemaatschappij die dat seizoen geen reizen organiseerde.

In 2024–2025 gingen 80.434 bezoekers aan land, bleven 36.769 reizigers aan boord en trokken 938 mensen naar het binnenland van het continent. Ter vergelijking, de onderzoeksstations tellen in de zomer samen ongeveer 4.400 mensen. Zie ook Wetenschap en onderzoeksstations.

De cijfers gaan alleen over reizen met IAATO-leden. Bijna alle reisorganisatoren zijn aangesloten. Wetenschappers, overheidspersoneel en veel particuliere zeiljachten vallen buiten de telling.

Waar vertrekken de schepen?

Expeditieschepen liggen aangemeerd in Ushuaia, met besneeuwde bergen op de achtergrond.
Expeditieschepen liggen aangemeerd in Ushuaia, met besneeuwde bergen op de achtergrond.

Volgens de IAATO gaat 98% van de scheepsreizen naar het Antarctisch Schiereiland. Dat deel van Antarctica ligt het dichtst bij Zuid-Amerika. De meeste schepen vertrekken uit Ushuaia in Argentijns Vuurland, de haven die het dichtst bij het schiereiland ligt.

Andere reizen vertrekken uit Punta Arenas in Chili. Vandaar kunt u ook naar King George Island in de Zuidelijke Shetlandeilanden vliegen. Daar gaat u in Antarctica zelf aan boord en hoeft u de Straat Drake dus niet over te varen.

Vanuit Hobart in Australië en Christchurch in Nieuw-Zeeland varen schepen naar de Rosszee en Oost-Antarctica. Die reizen duren langer, vertrekken minder vaak en bieden minder mogelijkheden om aan land te gaan.

Vanuit Punta Arenas en het Zuid-Afrikaanse Kaapstad zijn er vluchten naar kampen op het ijs in het binnenland. Daar vertrekken ski- en bergbeklimexpedities en vluchten naar de Zuidpool.

De Straat Drake

Hoge golven op open zee, gezien vanaf de boeg van een schip.
Hoge golven op open zee, gezien vanaf de boeg van een schip.

De Straat Drake ligt tussen Kaap Hoorn en de Zuidelijke Shetlandeilanden. Op het smalste punt, tussen Kaap Hoorn en Livingston Island, is de zeestraat ongeveer 800 kilometer breed. Nergens ligt een ander continent zo dicht bij Antarctica.

De westenwinden en de Antarctische circumpolaire stroom hebben hier vrij spel, zonder land dat ze afremt. Soms is de zee kalm, soms zijn de golven metershoog. De overtocht duurt in beide richtingen doorgaans ongeveer twee dagen.

De zeestraat dankt haar naam aan de Engelse kaper Francis Drake. In 1578 dreef een storm zijn schip naar het zuiden. Zo bleek dat er ten zuiden van Zuid-Amerika open zee lag. In het Spaans heet het water ook Mar de Hoces, naar de zeevaarder Francisco de Hoces, die er in 1525 zou zijn gekomen.

Het reisseizoen

Smeltende sneeuw op een rotshelling in het lage licht van de Antarctische zomerzon.
Smeltende sneeuw op een rotshelling in het lage licht van de Antarctische zomerzon.

Toeristen komen alleen tijdens de zuidelijke zomer, van november tot maart. Dan trekt het zee-ijs zich terug en zijn de dagen lang. De rest van het jaar maken ijs en duisternis het grootste deel van de kust ontoegankelijk.

In november, bij het begin van het seizoen, liggen er aan de kust nog veel sneeuw en zee-ijs. Pinguïns bouwen dan meestal hun nest. In december en januari zijn de dagen het langst en komen de kuikens doorgaans uit het ei. In februari en maart ziet u rond het schiereiland het vaakst walvissen. Meer daarover leest u in ‘Het leven op Antarctica’.

Het seizoen voor reizen naar de Rosszee en vluchten naar het binnenland is nog korter. Het loopt meestal van december tot februari.

In de zomer schijnt de middernachtzon. Tijdens het reisseizoen zijn de nachten kort of wordt het helemaal niet donker. Het zuiderlicht, waarvoor een donkere hemel nodig is, krijgt u dan ook zelden te zien. In ‘Licht en hemel op Antarctica’ en ‘De seizoenen’ leest u hoe het daglicht verschilt naargelang het seizoen en de breedtegraad.

De regels van het Antarcticaverdrag

Een rubberboot brengt bezoekers in rode jassen naar een keienstrand.
Een rubberboot brengt bezoekers in rode jassen naar een keienstrand.

Voor de partijen bij het Antarcticaverdrag gelden voor toerisme dezelfde verplichtingen als voor andere activiteiten. De organisator moet de reis vooraf melden en de bevoegde overheid van het land van de organisator moet de milieueffectbeoordeling goedkeuren. Dat staat in het Protocol van Madrid, besproken in ‘Het Antarcticaverdrag’.

Maatregel 15, aangenomen in 2009, bepaalt dat schepen met meer dan 500 passagiers niemand aan land mogen zetten. Per landingsplaats mag maar één schip tegelijk aanwezig zijn en mogen hoogstens 100 passagiers tegelijk aan wal. Per 20 bezoekers moet er minstens één gids zijn. De IAATO hanteert dezelfde grenzen.

De verdragspartijen hebben algemene richtlijnen voor bezoekers aangenomen. Samen met de richtlijnen voor veelbezochte plekken bepalen ze waar u mag lopen, hoeveel bezoekers er tegelijk mogen komen en wat u moet vermijden. Volgens de IAATO hebben de 20 drukst bezochte landingsplaatsen op het schiereiland elk eigen regels.

U mag niets meenemen uit Antarctica, ook geen stenen, botten, veren of schelpen. U mag evenmin iets achterlaten, ook geen eten. Speciaal beschermde gebieden mag u alleen met toestemming betreden. Op historische locaties moet alles onaangeroerd blijven.

De IAATO en afstand houden van dieren

Bezoekers houden afstand van een groep pinguïns op een keienstrand.
Bezoekers houden afstand van een groep pinguïns op een keienstrand.

Zeven reisorganisatoren richtten de IAATO in 1991 op, kort na de ondertekening van het Protocol van Madrid. Ze wilden reizen veilig houden en de impact op de omgeving beperken. Veel regels van de vereniging zijn later overgenomen door de partijen bij het verdrag.

Aan land houdt u in de regel minstens 5 meter afstand van dieren. Raak ze niet aan en voer ze niet. Geef pinguïns voorrang op de paadjes die ze volgen en neem meer afstand als een dier zijn gedrag verandert. Op zee gelden voor boten in de buurt van walvissen regels voor afstand en snelheid.

Sinds de vogelgriep H5N1 het gebied bereikte, verbiedt de IAATO bezoekers ook om in de buurt van dieren te zitten, te knielen of te liggen. Waar de dieren leven, mag u geen materiaal op de grond leggen.

Bioveiligheid

De laarzen van bezoekers worden voor het ontschepen in een bak gewassen.
De laarzen van bezoekers worden voor het ontschepen in een bak gewassen.

De grootste risico’s reizen ongemerkt met u mee. Aan kleding, laarzen en rugzakken kunnen zaden, aarde, insecten en microben kleven. Een uitheemse soort kan zich hier vestigen en een leefomgeving veranderen die zich miljoenen jaren in afzondering heeft ontwikkeld.

Voor elke landing worden de laarzen daarom aan boord gewassen en ontsmet. Kleding, zakken, klittenbandsluitingen en rugzakken worden gestofzuigd of afgeborsteld. Bij terugkeer worden de laarzen opnieuw gewassen om niets van de ene plek naar de andere over te brengen.

In het gebied zijn al uitheemse soorten aangetroffen, waaronder straatgras (Poa annua) op King George Island. Op Signy Island in de Zuidelijke Orkneyeilanden komt Eretmoptera murphyi voor, een vleugelloze mug uit Zuid-Georgia.

De gevolgen van toerisme en de maatregelen

Een met vlaggetjes gemarkeerd pad door de sneeuw leidt naar een uitzichtpunt.
Een met vlaggetjes gemarkeerd pad door de sneeuw leidt naar een uitzichtpunt.

Onderzoekers bestuderen vooral de schade door het vertrappen van mossen en korstmossen, die maar enkele millimeters per jaar groeien. Ook de verstoring van dieren in het broedseizoen, de komst van uitheemse soorten, vervuiling door schepen en het risico op ongevallen ver van hulp krijgen aandacht.

Om de gevolgen te beperken, brengen de organisatoren verslag uit van elk bezoek. Ze verdelen de landingsplaatsen over de schepen zodat die elkaar daar niet treffen. De kwetsbaarste plekken blijven gesloten of laten minder bezoekers toe. Sinds 2011 verbiedt de Internationale Maritieme Organisatie het gebruik en vervoer van zware stookolie in Antarctische wateren. De Polar Code, van kracht sinds 2017, stelt veiligheidseisen aan schepen in poolwateren.

Volgens de IAATO telde Neko Harbour op het schiereiland in 2024–2025 de meeste landingen vanaf schepen, namelijk 220. Whalers Bay op Deception Island volgde met 194.

Het beheer steunt op de regels voor landingen en de richtlijnen per locatie. Tijdens hun vergaderingen bespreken de verdragspartijen ook een mogelijk maximum voor het totale aantal bezoekers.

Veelgestelde vragen

Hoeveel mensen bezoeken Antarctica per jaar?

Volgens de IAATO kwamen er in het seizoen 2024–2025 118.491 bezoekers, na het record van 122.072 in 2023–2024. Ongeveer 80.000 mensen gingen aan land. De anderen bleven tijdens de cruise aan boord.

Waar vertrekken de schepen naar Antarctica?

De meeste vertrekken vanuit Ushuaia in Argentinië naar het Antarctisch Schiereiland. Er zijn ook afvaarten uit Punta Arenas in Chili. Voor de Rosszee en Oost-Antarctica vertrekken schepen uit Hobart in Australië en Christchurch in Nieuw-Zeeland.

Wanneer loopt het toeristische seizoen in Antarctica?

Van november tot maart, tijdens de zomer op het zuidelijk halfrond. De rest van het jaar is het grootste deel van de kust door zee-ijs en duisternis ontoegankelijk.

Wat is de Straat Drake?

De Straat Drake is de zeestraat tussen Kaap Hoorn en de Zuidelijke Shetlandeilanden. Op het smalste punt is ze ongeveer 800 kilometer breed. De westenwinden en de circumpolaire stroom trekken erdoorheen. De overtocht per schip duurt doorgaans zo’n twee dagen.

Hoeveel toeristen mogen in Antarctica tegelijk aan land?

Maatregel 15 van het Antarcticaverdrag en de IAATO-regels laten per landingsplaats één schip en hoogstens 100 bezoekers tegelijk aan wal toe. Voor elke 20 bezoekers moet er minstens één gids zijn.

Mogen grote cruiseschepen passagiers aan land zetten in Antarctica?

Nee. Schepen met meer dan 500 passagiers mogen niemand aan land zetten. De passagiers bekijken het landschap vanaf het schip.

Wat is de IAATO?

De IAATO is de internationale vereniging van reisorganisatoren die actief zijn in Antarctica. Ze werd in 1991 opgericht door zeven bedrijven, stelt regels op voor bezoeken en bioveiligheid en publiceert elk seizoen de bezoekerscijfers.

Hoeveel afstand moet u op Antarctica houden van dieren?

De richtlijnen van het verdrag en de IAATO schrijven aan land doorgaans minstens 5 meter voor. U mag dieren niet aanraken of voeren. Neem meer afstand als een dier zijn gedrag verandert.

Hebt u een visum nodig voor Antarctica?

Antarctica geeft geen visa af. Volgens het verdrag moet het land van de reisorganisator wel toestemming geven voor de reis. Reist u via Argentinië, Chili, Australië, Nieuw-Zeeland of Zuid-Afrika, dan gelden daar de plaatselijke inreisvoorwaarden. Controleer die voor vertrek, want ze kunnen veranderen.

Mag u een steen of een veer uit Antarctica meenemen als souvenir?

Nee. U mag geen stenen, botten, veren, schelpen of andere zaken meenemen. U mag er ook niets achterlaten, zelfs geen voedsel.

Kunt u met het vliegtuig naar Antarctica?

Ja. Vanuit Punta Arenas zijn er vluchten naar King George Island, waar passagiers aan boord gaan van een schip. Vanuit Punta Arenas en Kaapstad kunt u ook naar kampen in het binnenland vliegen.