Illustraties. De beelden in deze gids zijn gemaakt op basis van de echte locatie. Het zijn geen foto’s. Details kunnen afwijken van wat u ter plaatse ziet.

De aarde en toerisme

Het noorderlicht en het zuiderlicht

Hoe ontstaat poollicht, waarom vormt het een ring rond de polen en waar en wanneer hebt u de beste kans om het te zien?

Delen: WhatsApp

Waar is het poollicht zichtbaar?

Nu: Kp 2 (zwak)

gemeten om 09:00 UTC op november 21

  • zo, nov 22: tot Kp 2,3
  • ma, nov 23: tot Kp 4

De verwachting van NOAA wordt om de 3 uur bijgewerkt. Om poollicht te kunnen zien hebt u ook een donkere nacht en een heldere hemel nodig.

Poollicht hoog aan de hemelAan de einderOnzichtbaar

De poollichtovaal ligt rond de magnetische pool. Die valt niet samen met de geografische pool op de kaart. Aan Canadese zijde kunt u het poollicht daardoor verder naar het zuiden zien dan aan Russische zijde.

    De positie van de magnetische pool volgt uit het IGRF-14-model (2025). De Kp-index van het Amerikaanse centrum voor ruimteweervoorspellingen van NOAA geeft de sterkte van de storm aan. Om de drie uur haalt de kaart bij NOAA de huidige waarde en de verwachting voor de komende dagen op. De kaartgegevens komen van Natural Earth.

    Wat is poollicht?

    Geladen deeltjes laten gassen in de atmosfeer bij de polen oplichten.
    Geladen deeltjes laten gassen in de atmosfeer bij de polen oplichten.

    De zon zendt voortdurend geladen deeltjes uit, de zonnewind. Het aardmagnetisch veld buigt de meeste af, maar leidt een deel naar de poolgebieden. Op ongeveer 100 tot 300 kilometer hoogte botsen deeltjes op gassen in de atmosfeer. Die gaan licht uitzenden en dat zien we als poollicht.

    Kleur en hoogte hangen samen met het gas. Het veelvoorkomende groen komt van zuurstof op ongeveer 100 tot 200 kilometer hoogte. Hogerop geeft zuurstof rood licht. Stikstof zorgt voor paarse en blauwe tinten. Op het noordelijk halfrond heet het verschijnsel noorderlicht, op het zuidelijk halfrond zuiderlicht.

    Een ring rond de polen

    Als het poollichtovaal recht boven u ligt, lijken de stralen uit één punt hoog aan de hemel te komen.
    Als het poollichtovaal recht boven u ligt, lijken de stralen uit één punt hoog aan de hemel te komen.

    Rond elke magnetische pool vormt zich een ring van poollicht, het poollichtovaal. Die ligt doorgaans tussen 65 en 70 graden magnetische breedte. De geomagnetische noordpool bij Canada valt niet samen met de geografische noordpool op de kaart. Daardoor is het poollicht in Noord-Amerika verder naar het zuiden te zien dan in Europa en Azië.

    De Kp-index geeft de magnetische activiteit weer op een schaal van 0 tot 9. Bij weinig activiteit blijft de ring bij de polen. Tijdens een geomagnetische storm breidt hij uit naar de evenaar. Tijdens de grote storm van mei 2024 was poollicht zelfs zichtbaar in Mexico en Zuid-Europa.

    Wanneer ziet u poollicht?

    Lange, donkere winternachten bieden de beste kansen op poollicht.
    Lange, donkere winternachten bieden de beste kansen op poollicht.

    De hemel moet donker zijn. In het noorden loopt het seizoen van september tot maart. Tijdens de zomer verhindert de middernachtzon dat het echt donker wordt. In het zuiden is maart tot september het gunstigst. Rond de equinoxen in maart en september ligt de activiteit vaak hoger.

    Op een goede nacht hebt u doorgaans tussen 21 en 2 uur de beste kans. U hebt een heldere hemel en liefst weinig maanlicht nodig. Poollicht kan minuten of uren duren en soms meermaals op één nacht verschijnen en verdwijnen.

    De zonnecyclus

    Tijdens een zonnecyclus van zo’n elf jaar neemt het aantal zonnevlekken toe en weer af.
    Tijdens een zonnecyclus van zo’n elf jaar neemt het aantal zonnevlekken toe en weer af.

    De activiteit van de zon volgt een cyclus van ongeveer elf jaar. Rustige periodes wisselen af met meer zonnevlekken en uitbarstingen. Het maximum van de huidige cyclus viel rond 2024 en 2025. Ook in de jaren na een maximum kunnen nog krachtige stormen en fel poollicht voorkomen.

    Zelfs in rustige jaren verschijnt het poollicht op veel donkere, heldere nachten op plaatsen onder het ovaal, zoals Tromsø en Yellowknife.

    Het zuiderlicht

    Vanaf zuidelijke kijkplekken verschijnt het zuiderlicht boven de zuidelijke horizon.
    Vanaf zuidelijke kijkplekken verschijnt het zuiderlicht boven de zuidelijke horizon.

    Op het zuidelijk halfrond ligt het poollichtovaal bijna volledig boven Antarctica en de oceaan. Er is weinig bereikbaar land onder. Populaire kijkplekken zijn Tasmanië in Australië en het zuiden van het Nieuw-Zeelandse Zuidereiland, onder meer Tekapo, Queenstown en Dunedin. Tijdens magnetische stormen kan daar zuiderlicht boven de zuidelijke horizon verschijnen.

    Hoewel Ushuaia in Zuid-Amerika dicht bij Antarctica ligt, ziet u er zelden poollicht. De zuidelijke magnetische pool ligt aan de kant van Australië, waardoor Patagonië ver van het ovaal ligt.

    Poollicht bekijken op reis

    Een heldere hemel ver van stadslicht geeft u meer kans om poollicht te zien.
    Een heldere hemel ver van stadslicht geeft u meer kans om poollicht te zien.

    Blijf minstens drie of vier nachten om meer kans te hebben op een heldere hemel. Zoek een plek buiten de stadslichten en laat uw ogen aan het donker wennen. De Amerikaanse ruimteweerdienst van NOAA publiceert de verwachte Kp-index voor de volgende dagen.

    Abisko in Zweden staat bekend om zijn heldere hemel. Tromsø is goed bereikbaar per vliegtuig en heeft begeleide noorderlichttochten. In Yellowknife in Canada is het noorderlicht op veel winternachten te zien. In IJsland kan het zelfs bij Reykjavík verschijnen. Neem kleding voor strenge kou mee. De temperatuur zakt ’s nachts vaak onder −10 °C.

    Een smartphonecamera vangt vaak meer poollicht op dan uw ogen. Leg het toestel stabiel neer en gebruik de nachtstand om het groen sterker naar voren te laten komen.

    Zelfs op de beste plek midden in het seizoen kan het poollicht uitblijven. Het hangt af van de zonneactiviteit, de bewolking en de duisternis. Ook begeleide tochten volgen de voorspellingen zonder een waarneming te kunnen garanderen.

    Waar kunt u dit onderweg zien?

    Plaatsen uit de gids die bij dit onderwerp passen. Tik op een plaats om de pagina te openen.

    Noorderlicht in Noord-Europa

    Tromsø
    Noorwegen

    Tromsø

    Lofoten
    Noorwegen

    Lofoten

    Nordkapp
    Honningsvåg, Noorwegen

    Nordkapp

    Abisko
    Zweden

    Abisko

    Aurora boreal em Tromsø
    Tromsø, Noorwegen

    Aurora boreal em Tromsø

    Aurora boreal em Abisko
    Abisko, Zweden

    Aurora boreal em Abisko

    Aurora boreal em Rovaniemi
    Rovaniemi, Finland

    Aurora boreal em Rovaniemi

    Aurora Sky Station
    Abisko, Zweden

    Aurora Sky Station

    Kiruna
    Zweden

    Kiruna

    Rovaniemi
    Finland

    Rovaniemi

    Reykjavík
    IJsland

    Reykjavík

    Akureyri
    IJsland

    Akureyri

    Noorderlicht in Noord-Amerika

    Yellowknife
    Canada

    Yellowknife

    Whitehorse
    Canada

    Whitehorse

    Churchill
    Canada

    Churchill

    Anchorage
    Verenigde Staten

    Anchorage

    Aurora boreal em Yellowknife
    Yellowknife, Canada

    Aurora boreal em Yellowknife

    Aurora boreal em Fairbanks
    Fairbanks, Verenigde Staten

    Aurora boreal em Fairbanks

    Zuiderlicht op het zuidelijk halfrond

    Hobart
    Australië

    Hobart

    Tasmânia
    Australië

    Tasmânia

    Queenstown
    Nieuw-Zeeland

    Queenstown

    Tekapo
    Nieuw-Zeeland

    Tekapo

    Dunedin
    Nieuw-Zeeland

    Dunedin

    Veelgestelde vragen

    Hoe ontstaat het noorderlicht?

    Het aardmagnetisch veld leidt geladen deeltjes naar de poolgebieden. Op zo’n 100 tot 300 kilometer hoogte botsen ze op gassen in de atmosfeer, die daardoor licht gaan uitzenden.

    Wat is het verschil tussen noorderlicht en zuiderlicht?

    Het gaat om hetzelfde verschijnsel. Rond de noordpool spreken we van noorderlicht, rond de zuidpool van zuiderlicht.

    Wanneer kunt u het noorderlicht het best zien?

    Van september tot maart, wanneer de nachten in het noorden donker zijn. Rond de equinoxen in maart en september is de activiteit vaak groter.

    Waar kunt u het noorderlicht zien?

    Onder het poollichtovaal, onder meer in het noorden van Noorwegen, Zweden en Finland, in IJsland, Noord-Canada en Alaska. Bekende bestemmingen zijn Tromsø, Abisko, Rovaniemi en Yellowknife.

    Wat is de Kp-index?

    Een schaal van 0 tot 9 voor verstoringen van het aardmagnetisch veld. Hoe hoger de Kp-index, hoe verder van de polen het poollicht zichtbaar kan worden.

    Hoe laat verschijnt poollicht?

    Vaak tussen 21 en 2 uur, maar het kan op elk moment van de donkere nacht oplichten, enkele minuten of verscheidene uren lang.

    Waar kunt u het zuiderlicht zien?

    Onder meer in Tasmanië en in het zuiden van Nieuw-Zeeland, bijvoorbeeld bij Tekapo, Queenstown en Dunedin. De beste kans hebt u van maart tot september tijdens een geomagnetische storm.